Trong đời sống hiện đại nhiều loại hình nghệ thuật mới lên ngôi, giới trẻ Việt cũng hân hoan tìm đến với những điều mới mẻ hơn, các loại hình văn hóa nghệ thuật truyền thống cũng vì thế mà ngày càng phai nhạt đi. Chèo cũng nằm trong xu thế tất yếu đó, trong các đình làng khi mà người ta không còn đến tụ tập, sinh hoạt hội hè ở đó nữa hầu như tiếng hát chèo có lẽ cũng đã trở thành “vang bóng môt thời”. Làm thế nào để bảo tồn và phát triển loại hình nghệ thuật này cho đến muôn sau hiện đang là một câu hỏi lớn cho tất cả mọi người.

images747355_Untitled_1

Chèo là một loại hình nghệ thuật dân gian, trước hết gần gũi người dân lao động bởi nó có xuất phát từ tầng lớp bình dân, sau những ngày làm ruộng vất vả mọi người thường tụ tập lại tại nơi sân đình để diễn những tích chèo yêu thích như một biện pháp để xua tan đi bao mệt mỏi đời thường. Chèo cũng là một loại hình nghệ thuật cao quý vì nó là một trong những loại hình nghệ thuật gốc của dân tộc, chèo mang những giá trị văn hóa của con người Việt Nam, đặc biệt là của cư dân đồng bằng Bắc Bộ thể hiện những nét văn hóa đặc trưng của một cư dân nông nghiệp. Việt Nam nằm trong những cái nôi của nền văn minh lúa nước, các điệu chèo thường thể hiện cuộc sống của những người dân lao động. Cũng như các loại hình nghệ thuật khác như truyện Nôm, truyện Thơ bên cạnh phản ảnh đời sống của cư dân nông nghiệp chèo cũng mang những ước mơ khát vọng công lý, công bằng, tình yêu của con người Việt Nam và ta có thể tìm thấy những điều đó qua các vở chèo như Quan âm Thị Kính, Tôn Mạnh – Tôn Trọng, Phạm Tải, Ngọc Hoa… Trong đó lên án những điều xấu xa, bất công trong xã hội khẳng định và bảo vệ những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Chèo vừa là loại hình nghệ thuật mang tính giải trí vừa mang giá trị nhân văn cao đẹp của người Việt.

e75

Bên cạnh phản ảnh đời sống của cư dân nông nghiệp chèo cũng mang những ước mơ khát vọng công lý, công bằng, tình yêu của con người Việt Nam

Làm thế nào để giới trẻ Việt yêu chèo? Đây hẳn là một câu hỏi lớn của những ai yêu chèo, của những nghệ nhân tâm huyết với loại hình nghệ thuật truyền thống này. Thời gian luôn không ngừng vận động, tất cả mọi thứ đều phải biến hóa theo cho kịp với xu thế của thời đại muốn tồn tại có lẽ chèo cũng nên “biến hóa” chăng? Thay đổi mình để phù hợp với cuộc sống mới quả là điều không đơn giản, nhất là với một loại hình nghệ thuật truyền thống như thế nếu thay đổi thì chèo sẽ phải thay đổi những gì và liệu tất cả mọi người có đồng ý và yêu mến sự thay đổi đó của chèo hay không? Đó vẫn còn là những câu hỏi, nhưng có lẽ chúng ta sẽ sớm tìm ra được câu trả lời cho chính mình nếu có điều đó xảy ra.

Có người nói cần phải cách tân trang phục của những nhân vật trong chèo, thay đổi không gian diễn xướng chèo, thay thế những điệu chèo truyền thống bằng những điệu chèo hiện đại, phản ánh cuộc sống hiện đại…nếu làm được như vậy thì hẳn chèo sẽ luôn được mọi người yêu thích. Đó là những biện pháp thiết thực nhưng để thực hiện được nó là một điều không phải dễ dàng. Con người ta vẫn thường có tâm trạng hoài niệm vào một lúc nào đó, khi ấy họ luôn muốn tìm vè nguồn cội, tìm về gốc gác xa xưa của chính mình, giá như những lúc họ cần thì nhu cầu của họ được đáp ứng thì chắc hẳn họ sẽ thấy yêu trở lại những giá trị truyền thống ấy. Vậy có nên có một sân khấu chèo với những nghệ nhân tâm huyết, tài năng tổ chức biểu diễn thường xuyên để phục vụ khán giả?

Chèo với vai trò là một giá trị văn hóa gốc, văn hóa nền tảng của dân tộc Việt Nam nên không bao giờ có thể mất một cách dễ dàng. Qua thời gian cùng với sự vận động và phát triển của xã hội chèo cũng có đôi lúc thay đổi chính mình để phù hợp với thời đại mới nhưng có rất nhiều người yêu văn hóa truyền thống Việt vẫn muốn tìm về những “dáng xưa” của chèo. Phục hồi lại một điệu chèo nguyên bản và “hoàn toàn xưa” đang là một công việc đầy nỗ lực của những con ngươi trẻ trong dự án văn hóa mang tên Tôi xê dịch. Hy vọng rằng dự án này sẽ góp phần mang lại cho các bạn trẻ Việt và những ai yêu văn hóa Việt hiểu hơn về một những giá trị nguồn cội của con người Việt Nam.

Hoa Thược Dược

Categories: Nhật ký xê dịch

Leave a Reply