“Sau 35 năm gắn bó với chèo, tôi chưa bao giờ hối tiếc điều gì, không cảm thấy ân hận khi chọn Chèo là con đường sự nghiệp của mình là lời giãi bày mang đầy tâm huyết của NSƯT Thanh Ngoan khi được hỏi về con đường nghệ thuật chị đã trải qua suốt phần ba thế kỉ.

nguoiduatin-thanhngoan

NSƯT Thanh Ngoan tên thật là Nguyễn Thị Bích Ngoan, sinh năm 1966 tại Thái Thụy, Thái Bình – một trong những cái nôi của các làn điệu chèo đặc sắc.

Thanh Ngoan bén duyên với Chèo từ năm lên 9 qua những câu Chèo ngân nga vang vọng nếp nhà từ ông, bà, cha, mẹ, cậu, dì…Con đường nghệ thuật thực sự bắt đầu khi năm 13 tuổi, Thanh Ngoan trúng tuyển diễn viên Nhà hát Chèo Việt Nam. Kể từ đó đến nay, cuộc sống của cô “đào lệch” ấy không khi nào vắng bóng tiếng Chèo; tiếng của các loại hình nghệ thuật dân gian, dân tộc như là Ca Trù, như là Xẩm, như là Chầu Văn…

Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Thái đã không ngớt ca ngợi rằng “đây là một nghệ sĩ Chèo đích thực”, một người nghệ sĩ  “biết giữ giá cho chèo và làm sáng giá cho chèo” khi hội tụ đầy đủ các yếu tố  “thanh – sắc – thục – tinh – khí – thần”. Điều này không chỉ được khẳng định qua hàng chục Huy chương Vàng trong các kì liên hoan sân khấu mà còn được thể hiện trong sự nhiệt huyết của chị suốt mấy chục năm nghề. Thành công đến với Thanh Ngoan ngày hôm nay không được rắc nhung lụa, hoa hồng… đó là con đường đầy chông chênh, vất vả mà phải “vững tay chèo” lắm mới không bị thế thời quật ngã.

xam-tau-dien--(6)-95ad0

NSƯT Thanh Ngoan trong một vở hát xẩm

Thanh Ngoan là người đầu tiên đưa Ca Trù vào Chèo khi diễn vai chủ quán Hồng Chấu năm 1988; cũng là người đầu tiên mang yếu tố hài hước vào trong những nhân vật tính cách như Hoạn Thư, vợ cả Dọc, Đào Huế… và cũng là một NSƯT hiếm hoi sẵn sàng ngồi chiếu chợ Đồng Xuân suốt mấy năm ròng để hát Xẩm. Sự cố gắng, nỗ lực, hi sinh ấy không gì hơn ngoài mong muốn lưu giữ, truyển tải, phổ biến và phát triển văn hóa truyền thống đang dần bị lãng quên, rơi rớt. Chị tâm sự rằng: dù là làm gì cũng nhớ đến nghiệp tổ và dù làm gì cũng là để giữ lấy nghiệp tổ”.

Niềm đam mê của Thanh Ngoan với Chèo với văn hóa truyền thống ăn vào máu thịt dường như  đã trở thành bản năng sống. Chị tự tin nói rằng nếu niềm đam mê cháy bỏng trong chị mà tắt lịm thì chắc chẳng còn ai đến với Chèo nữa. Qủa thực là thế, người nghệ sĩ ấy đã dành hết tuổi thơ, tuổi thanh xuân của mình bên chiếu Chèo dân tôc. Bây giờ, khi đã trở thành Giám đốc Nhà hát chèo Việt Nam, Thanh Ngoan vẫn luôn đau đáu nỗi niềm với nghiệp tổ. Chị cho phục dựng lại chiếu chèo cổ phục vụ vào thứ 6 hàng tuần diễn các vở chèo cổ, tích chèo xưa hay các tác phẩm chèo hiện đại.

Chặng đường Thanh Ngoan đã đi qua, những thành công đã đạt được khiến  ta không khỏi thán phục và tự hào thay cho văn hóa truyền thống của dân tôc. Nhưng có lẽ dù là 35 năm đã qua hay bao nhiêu năm kế tiếp, người NSƯT ấy vẫn sẽ đau đáu nỗi niềm “gắn kết những con người trong làng Chèo lại với nhau, truyền lửa cho họ, nhất là thế hệ trẻ, làm sao để các thế hệ diễn viên sau này nhận thức được việc giữ nghiệp chèo truyền thống như Trung Quốc giữ kinh kịch, Nhật Bản giữ kịch nô.