Phố Hà Nội vào xuân điểm những khóm sưa trắng muốt đưa mình dưới dải nắng vàng rực, giữa nền xanh lá ánh lên từ những hàng cây cổ thụ thân quen. Hà Nội mùa nào cũng thật duyên! Sau Tết, màu nắng tháng 3 vàng tinh khôi bắt đầu năm mới, lang thang một chiều đầy nắng gió tôi chợt nhận ra màu của nắng màu của cây xanh như hòa với màu của những công trình “phố cũ” một thời!

Khoảnh khắc tháng 3 với hoa ban, hoa sưa không khỏi kéo chân người dân Hà Nội ghé về những con phố Bắc Sơn, Quảng trường Ba Đình, Lăng Bác để ngắm nhìn những nụ hoa nhỏ xinh đầu xuân mới. Là khi ấy, “khu phố cũ” cũng trở nên đẹp tuyệt vời!

Hà Nội - Khu phố Pháp vào Xuân!

Hà Nội – Khu phố Pháp vào Xuân!

Thời kì cận đại, Hà Nội ghi dấu sự hình thành của một quần thể “Khu phố Pháp” (hay còn được gọi là “phố cũ” để phân biệt với “phố cổ”) trong kế hoạch khai thác thuộc địa. Thực dân Pháp đã tiến hành quy hoạch xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm chính trị, hành chính ở miền Bắc Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX cho đến năm 1954 – khi binh lính và chính quyền của Pháp rút khỏi Hà Nội theo Hiệp định Giơ-ne-vơ.

Phủ toàn quyền Đông Dương - Phủ Chủ tịch ngày nay

Phủ toàn quyền Đông Dương – Phủ Chủ tịch ngày nay

Dần dần hoàn thiện trong ba giai đoạn: 1873 – 1888, 1888 – 1920, 1920 – 1945, Khu phố Pháp được gói gọn bởi các trục đường có những khu biệt thự riêng biệt được quy hoạch vuông vắn như bàn cờ. Tôi từng liên tưởng về những tòa nhà chính trị trong khu phố, giống như từng “thỏi vàng” đắm mình giữa đại ngàn xanh.

Tới Hà Nội, hành trình du lịch Thủ Đô chưa tròn vẹn nếu bạn không biết tới Khu phố Pháp! Có thể bạn đi qua nó rất nhiều lần, trầm trồ lời khen trước vẻ đẹp sang trọng mà cổ kính của nó. Nhưng bạn không hề biết đến những giá trị thuộc về một miền đất Tây từng là “nỗi đau” của người dân Việt Nam trong thời kì Thực dân Pháp đô hộ. Những công trình tuyến phố, quảng trường lớn, khu đô thị, trung tâm chính trị – hành chính, trung tâm văn hóa – thương mại, khu quân sự lần lượt mọc lên theo từng gia đoạn. Mỗi công trình đều được xây dựng từ những phong cách kiến trúc khác nhau: Phong cách Tiền thực dân là những ngôi nhà tại phố Phạm Ngũ Lão, Tân cổ điển với Phủ Chủ tịch, Kiến trúc địa phương Pháp trong những ngôi biệt thự, phong cách kiến trúc Đông Dương ở Bảo Tàng Lịch Sử, Nhà thờ lớn, ….

Phố Paul Bert (Tràng Tiền), Hà Nội.

Phố Paul Bert (Tràng Tiền), Hà Nội.

Cùng với lối phong cách kiến trúc Tây hóa, hàng loạt tuyến đường lớn nhỏ được mở trong khu vực Thành nội với những tên gọi vô cùng đặc trưng của người Pháp. Đại lộ Puginier (phố Điện Biên Phủ); Paul Bert – Camp des Lettres (Tràng Tiền – Hàng Khay – Tràng Thi); Quảng trường Puginier (quảng trường Ba Đình); đại lộ Maréchal Joffre (phố Lý Nam Đế), Porte Sud (Nguyễn Tri Phương), Victor Hugo (phố Hoàng Diệu), Brière de l’Isle (phố Hùng Vương); đại lộ Félix Faure (phố Trần Phú), Giovanelli (phố Lê Hồng Phong), Général Bichot (từ Cửa Đông tới Nguyễn Tri Phương), République (phố Hoàng Văn Thụ), Carnot (phố Phan Đình Phùng) …

Khu phố mới của người Pháp chụp từ Cột cờ Hà Nội.

Khu phố mới của người Pháp chụp từ Cột cờ Hà Nội.

Khu phố Pháp không những đẹp bởi bản kiến trúc Tây cổ kính, sang trọng nổi bật giữa vườn cây cổ thụ cùng những bức tường vàng và ô cửa sổ xanh. Khu phố Pháp còn đẹp từ những mốc son lịch sử mà nó đã chứng kiến và trải qua cùng người dân Thủ Đô Hà Nội. Như một minh chứng sống cùng những hàng cây đã gắn bó với Thủ Đô, Khu phố Pháp cần được chúng ta giữ gìn với những hiểu biết lịch sử và kiến trúc.

Ngân hàng Nhà nước (trước kia là Ngân hàng Đông Dương)

Ngân hàng Nhà nước (trước kia là Ngân hàng Đông Dương)

Bảo tàng Lịch sử (trước kia là Bảo tàng Louis Finot)

Bảo tàng Lịch sử (trước kia là Bảo tàng Louis Finot)

Bạn đọc của Tôi xê dịch thân mến! Bước qua cánh cổng sau của “Thời Bao Cấp” lãng đãng du xuân Tết rồi cùng chúng tôi đặt chân vào cánh cửa dấn lối tới “Khu phố Pháp” để hiểu về những giai đoạn lịch sử “ăn-ở-chiến đấu” với Pháp, những bức tường vàng son có ô cửa sổ xanh, những con đường phủ bóng hai hàng cây cổ thụ, những ngôi biệt thự kiến trúc độc đáo cần được giữ gìn và bảo tồn như thế nào nhé!

Leng Keng


Leave a Reply