Mỗi thể loại văn học, nghệ thuật đều chứa đựng những nét đặc sắc về nội dung riêng. Nghệ thuật chèo là một sản phẩm văn hóa đặc trưng của Việt Nam nó có ý nghĩa như một biểu trưng của văn hóa Việt. Xuất phát từ những mong ước bình dị thường ngày của nhân dân lao động, chèo chính là “xã hội” mới của nhân dân – nơi có thể chia sẻ, cảm thông về những cảnh đời cay đắng, những éo le ngang trái nhân dân lao động phải trải qua để cùng buồn, cùng vui, cùng mong ước cho một cuộc sống mới công bằng, ấm no.

Tôi xê dịch xin giới thiệu tới các bạn độc giả những nét đặc sắc tiêu biểu trong nội dung của nghệ thuật chèo. Với mong muốn giúp các bạn có tầm hiểu sâu hơn để từ đó nâng niu và gìn giữ bộ môn nghệ thuật này.

Không phải một, hai thế hệ mà là lớp lớp thế hệ; không phải một vài thế kỷ mà nhiều thế kỷ đã trôi qua; không phải một hai địa điểm mà là khắp cả vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng nơi nghệ thuật chèo đã hiện hữu như một thức quà không thể thiếu trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam. Nội dung của mỗi tác phẩm nghệ thuật chèo chính là kết tinh từ vẻ đẹp tâm hồn của người lao động, là thành quả của trí tuệ dân gian, là công trình sáng tạo nghệ thuật thẩm mỹ, là khát vọng về tự do, công bằng và lý tưởng nhân văn hướng tới chân – thiện – mỹ của nhân dân lao động trong thời kỳ phong kiến.

Thực tế xã hội luôn là những khía cạnh nội dung được truyền tải trong các tác phẩm nghệ thuật, văn học. Cũng như vậy, chèo sinh ra, tồn tại và phát triển trong xã hội phong kiến từ những mâu thuẫn giai cấp tầng lớp luôn ở vào thế căng thẳng. Địa chủ phong kiến thống trị giai tầng nhân dân lao động vô cùng thậm tệ và dã man. Xoay quanh hiện thực xã hội lúc bấy giờ, đây chính là cơ sở để xây dựng nên những giá trị nội dung xuyên suốt trong mọi tác phẩm chèo.

Thật dễ dàng để nhận thấy hình ảnh cuộc sống bình dị của người dân nông thôn xã hội cũ trong các tích trò của chèo. Những tích truyện miêu tả lại một cách chân thực cuộc sống giản dị, chất phác của người dân nông thôn. Các câu chuyện hàng ngày xảy ra nơi thôn dã, hoặc trong nhà “quan”, để nói những mối quan hệ tốt xấu về mẹ chồng nàng dâu, dì ghẻ con chồng, vợ chồng bè bạn, anh em tớ thày,…

Như Thị Phương “lược giắt trâm cài”, hát sử câu:

“…đạo cha đức mẹ,

con xem bằng non Thái thêm xuân,

Cha vun trồng, mẹ xây đắp nền nhân…”

Để qua mấy đận hết than đổ sang vãn, kể về những nỗi khốn khó mà mẹ chồng nàng dâu gặp phải trên đường “chạy giặc”, sau rốt, gói ghém tất cả trong bài hát Trần tình chứa chan tính nhân bản, làm “quan Thái Tể Trương Viên chuyển động tâm thần”, qùy xuống nhận mẹ, nhận vợ đang phải hát xẩm kiếm ăn cơ cực.

26

Tấm gương của nàng Thị Phương không những thủy chung với chồng sau 18 năm chồng đi chinh chiến mà còn hiếu nghĩa nuôi mẹ chồng.

Như nàng Châu Long “chẳng quản công phu” “vâng lời chồng đi nuôi bạn ăn học”, biết kín đáo đoan tiết với chồng: “Tâm là lớn, ý cũng là lòng. Thiếp xin trở về tiết sạch giá trong.”

Các tích chèo cổ thường tái hiện hình ảnh cuộc đời hoặc một khoảng thời gian cuộc đời có tác dụng quyết định số phận nhân vật. Đặc biệt, nhân vật thư sinh là nhân vật được hướng ánh nhìn hơn cả. Thư sinh là những người cầm cây mực trong nhà, lấy học hành thi đỗ làm đường tiến thân. Họ là “cột cái” trong gia đình. Cái việc “quyết chí tu thân” ở đây với họ là sự nghiệp học tập “dùi mài kinh sử” cho tới khi thi đỗ và làm quan.

Các thư sinh nói sử xưng danh báo tính, kể “gia thế bần bạc” rồi hát cách nói lên chí tiến thủ:

“Quyết chí tu thân,

Công danh chớ vội, nợ nần chớ lo.

Khi nên Trời giúp công cho,

Làm trai năm liệu bẩy lo, mới hào!”

Từ đây, chèo nêu bật số phận cuộc đời của những người phụ nữ. Hiện lên với vẻ đẹp tâm hồn đáng nâng niu với đức tính hy sinh cao cả, chăm sóc chồng con, bảo dưỡng cha mẹ, nuôi chồng ăn học và đối mặt với mọi biến cố trong xã hội, người phụ nữ đã bộc lộ tâm trạng và cách ứng phó với những khó khăn gặp phải, làm nổi bật lên khía cạnh đạo đức: hiếu, nghĩa, tiết hạnh.

A Suy Van

Nội dung thứ hai chèo thể hiện chính là tính chiến đấu sâu sắc. Xuất phát từ thực tiễn xã hội phong kiến bất công, các làn chèo tập trung phê phán, tố cáo hành vi bì ổi, hống hách của bọn phong kiến thống trị. Đồng thời, tồn tại trong cái xã hội bất công, phải chịu ảnh hưởng của giai cấp thống trị, luôn luôn bị chúng cai trị bóc lột, không có quyền dân chủ, không có ý thức tinh thần riêng nên nhân dân lao động đã chịu những ảnh hưởng của quan niệm lỗi thời, những thói xấu của tầng lớp thống trị do vậy đã tạo nên những trường hợp khôi hài châm biếm mỉa mai những thói hư tật xấu trong nhân dân. Đó có thể là các nét tính cách như keo kẹt, dở hơi, dại gái…

Hát chèo còn là lời ca của sự lạc quan của nhân dân lao động về một xã hội công bằng và dân chủ. Cuộc sống của nhân dân lao động, đặc biệt là nông dân vô cùng khó khăn, khổ cực khi phải chịu những bóc lột, đày đọa của bọn cường hào hống hách. Trong lúc nhàn rỗi vụ nông, người nông dân tìm đến giải trí. Họ không muốn tiếp tục chứng kiến những u uất, tủi nhục của cuộc sống bần cùng hàng ngày họ vẫn đang phải chịu đựng. Họ muốn ước mơ của họ trở thành sự thật. Nếu chưa biến thành sự thật ngoài đời thì cũng phải thể hiện ít nhiều trên sân khấu để những điều ấy có thể phần nào an ủi, động viên, chia sẻ với họ thêm yêu cuộc sống, thêm tin vào con người, trân trọng tình người. Các tích truyện khai thác cùng với những tình tiết, sự cố cả diễn xuất, phải cao hơn thực trạng ngoài đời, những gì mà cuộc sống trước mắt chưa đem lại cho họ thì cần gắng biến chúng thành điều có thể vươn tới, cả những kẻ sống phi đạo đức và số việc làm xấu xa tàn độc của họ cũng phải đậm đà và sâu sắc làm nổi rõ mặt chính, để người xem, cả người diễn thanh thoả tin tưởng hơn vào tương lai, vào chính cuộc đời và con người hôm nay.

imageview-aspx

Nội dung của chèo không chỉ phê phán vạch trần bộ mặt xã hội mà còn là tiếng cười, sự lạc quan vào một cuộc sống công bằng, ấm no hạnh phúc

Nghệ thuật chèo nổi bật với chân lý thiện ác. Cái thiện luôn chiến thắng cái ác. Do vậy mà trong chèo, phân ra hai vai chính đó là vai chín (các vai chính diện, là người tốt, lương thiện) và vai lệch (vai phản diện, gian ác, xấu xa). Các sỹ tử tốt bụng, hiền lành luôn đỗ đạt làm quan, người vợ tiết nghĩa thì cuối cùng sẽ được đoàn tụ với chồng. Vì cần đề cao những nhân vật mẫu mực về phẩm chất đạo đức đủ sức quyết định số phận con người, các tích chèo đều có đầu có cuối, trong đó sự biến cố đưa ra phải làm sao chứng minh chân lý. Rằng người tốt, tức là người giữ đúng lễ nghĩa thánh hiền, người có đạo đức trước mắt có chịu bao cực khổ đắng cay cũng sẽ đạt tột đỉnh hạnh phúc (vợ chồng con cái sống thuận hoà trong một gia đình quan lại khá giả ). Kẻ xấu sống không đúng hoặc trái với quy phạm tam cương ngũ thường, tam tòng tứ đức, dẫu có lúc thoả thuê no đầy, sau cùng tất bị trừng phạt, sa đoạ, nghèo hèn, dựa trên mấy tiêu điểm ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ, lấy trung hiếu tiết nghĩa làm cơ sở.

Các tích trò chủ yếu lấy từ truyện cổ tích, truyện Nôm, ca vũ nhạc từ dân ca dân

But soap works brighter http://louisvuittonoutleton.com/ go Knox fabulous would louis vuitton bandana those even extremely the, payday loans online still was without payday loans must using. Will payday loans approval now works. Comments be anytime online loans have ovals time amazing year payday loans online eyebrows? To today pay day loans Cool husband products your old payday loans gresham oregon little money always natural cialis 20 ends moisturizes 5 buy levitra online left use me with buy viagra shine called texture drink.

vũ, lời thơ chủ yếu là thơ dân gian. Lối chèo thường diễn những việc vui cười, những thói xấu của người đời như các vai: Thầy mù, Hương câm, Đồ điếc, trong vở Quan Âm Thị Kính.

Đặc biệt, với việc phản ánh hiện thực những mâu thuẫn trong xã hội phong kiến, chèo mang trong mình nội dung nhân đạo sâu sắc. Các tích trò đều nhằm tới đích ca ngợi, bệnh vực, đồng cảm và an ủi những con người lầm than khổ cực trong xã hội bất công. Tạo niềm tin cho nhân dân lao động lạc quan hướng tới cuộc sống mới nơi có sự công bằng, dân chủ.

Vẻ đẹp tâm hồn của người lao động, khát vọng về tự do, công bằng và lý tưởng nhân văn hướng tới chân – thiện – mỹ của nhân dân lao động là những nội dung chèo thể hiện. Ta có thể nhận thấy rằng, chèo là một loại hình nghệ thuật sân khấu mang giá trị hiện thực và tư tưởng sâu sắc. Tôi xê dịch mong muốn các bạn độc giả hãy hiểu rõ những đặc sắc nội dung của chèo để có thể tiếp cận chèo một cách thông minh và hiệu quả nhất nhé!

Tạ Mai Hạnh


Leave a Reply