Không chỉ là một buổi biểu diễn đơn thuần, tour diễn “Tiếng trống chèo” 2015 được thiết kế đặc biệt, nhằm giúp khán giả tìm lại được “vẹn nguyên” một chiếu chèo sân đình giữa lòng Thủ đô, và từng bước “học” cách thưởng thức loại hình nghệ thuật độc đáo này.

Tái hiện không gian văn hóa Chèo sân đình

“Khán giả ngồi kín ba mặt sát sạt sân khấu, thấy rõ cả dàn nhạc và các vai chèo sắp diễn […] Chỗ diễn trải đôi chiếu rộng khổ, có tấm màn đỏ nhuộm vỏ dà ngăn chắn với “buồng trò” – nơi nghệ nhân chuẩn bị hoá trang, phục trang, để đạo cụ”. [1]

Sân khấu và khán đài của Tour diễn “Tiếng trống Chèo” 2015 được xây dựng theo hướng tuân thủ nguyên tác sắp đặt của Chèo sân đình: Sân khấu ba mặt rộng mở, một chiếu chèo chính giữa là không gian diễn tấu của ‘nhà nghề’, phường bát âm ngồi chéo hai bên…

dinh kim lien Không gian mở của sân đình đã mang lại cho Chèo những lối tiếp cận khán giả gần gũi thú vị

Với cách sắp đặt sân khấu dạng “mở”như vậy, khán giả sẽ có được cảm giác thân thiết, gần gũi – dễ dàng giúp người xem “nhập cảnh” vào vở diễn, tham gia vào vở diễn như tham gia vào câu chuyện của chính mình.

Bảo vệ trọn vẹn lối dẫn trò truyền thống

“Có khi phường cử một nghệ nhân giọng to hát vang, thắt lưng cho chắc, ống quần túm chặt, tay cầm đuốc khoa lên từng hồi, đi quanh khán trường miệng hát câu ngoài tích, làm nhiệm vụ dẹp đám, nói là để lập lại trật tự, song thực chất mang nghĩa cổ động, chờ khách […] Xem chừng bà con đã đông, các vai đóng sắm sửa xong đã ra ngồi cùng dàn hai bên quay vào chiếu diễn, cùng đồng thanh cất tiếng hát vỡ nước mấy câu ngoài tích, thường là bài Ngũ phúc chúc thọ, vừa mang nội dung cầu chúc mọi người hạnh phúc đủ điều, vừa để nghệ nhân khơi giọng, song giọng, nắm vững tầm cữ giọng sẽ dùng trong cả tiết mục cho lát nữa vào diễn được tốt, vừa gián tiếp thông báo với khách quan biết nhà nghề đã sẵn sàng.”[2]

Trong các đêm diễn, khán giả sẽ được quay lại với màn “giáo đầu dẹp đám” – một màn mở đầu mang ý nghĩa chúc phúc chúc thọ và mở lời giới thiệu gánh chèo.

Những sáng tạo mới hòa hợp với Chèo cổ

Trước giờ biểu diễn, những tác phẩm minh họa Làng Chèo của họa sĩ Jeetzdung sẽ mang lại một cái nhìn mới mẻ, sống động về Chèo đến với khán giả. Đặc biệt trong bức tranh toàn cảnh Chèo sân đình, người xem có thể thấy sự hối hả, niềm vui của những đêm hội hè, đan xen trong đó là không gian văn hóa và cuộc sống vất vả nhưng không kém phần thi vị của người nông dân Đồng bằng Bắc Bộ xưa.

toan canh Bức tranh Toàn cảnh Chèo sân đình – Họa sĩ JeetzDung

Ngay trong phần đầu của chương trình, khán giả sẽ được gặp lại cả “làng chèo” qua màn chào khán giả, những nhân vật kinh điển: Thị Mầu, Xúy Vân, Tiểu Kính Tâm, Mãng Ông, Mụ Sùng, Mụ Kim, Lưu Bình, Dương Lễ… tưởng như nằm trong những vở diễn rất khác nhau nhưng hòa hợp thú vị trong cùng một tiết mục. Đây là một tiết mục đặc sắc nhằm giúp khán giả có được tiếp xúc đầu tiên với làng Chèo.

kimlien Làng Chèo sẽ lần đầu tiên “hội tụ” cùng khán giả tại sân đình

Trong phần cuối cùng của mỗi đêm diễn trong “Tour diễn Tiếng trống Chèo” 2015, khán giả được thưởng thức các trích đoạn nổi tiếng trong một vở Chèo cổ. Làm sao để các trích đoạn đặc sắc riêng của từng trường đoạn kết hợp với nhau khéo léo trong một đêm diễn? – đó hẳn là câu hỏi của nhiều người. Vừa sáng tạo vừa vận dụng lối dẫn trò truyền thống trong Chèo, hai anh hề áo ngắn, hoặc cụ trùm trò sẽ kết nối các trích đoạn bằng những ‘ngón nghề’ rất riêng – vừa tổng kết màn cũ, vừa kết nối và mở ra màn diễn mới – nhằm giúp khán giả chỉ cần một vài đoạn trích, cũng có thể thưởng thức sự đặc sắc của toàn vở diễn./.

[1] Trích cuốn “Về nghệ thuật chèo” / Trần Việt Ngữ. – H. : Khoa Học Xã Hội
[2] Trích cuốn “Về nghệ thuật chèo” / Trần Việt Ngữ. – H. : Khoa Học Xã Hội